Lễ hội cờ người Ningen Shogi đậm nét truyền thống của Nhật Bản

Ningen Shogi là một trò chơi dân gian đậm nét văn hóa truyền thống của Nhật Bản. Ningen Shogi nhìn tương tự như trò chơi cờ tướng hoặc cờ vua của Việt Nam nhưng vẫn cón một số điểm khác biệt về quân cờ và điểm đặc biệt của Ningen Shogi là con người sẽ vào vai của một quân cờ gọi là Shogi. Lễ hội cờ người Ningen Shogi được Nhật Bản tổ chức vào thời điểm cuối tháng 4 hàng năm tại Tendo thuộc tỉnh Yamagata.

lễ-hội-Ningen-Shogi-nhật-bản-1

Lễ hội Ningen Shogi được tổ chức hoành tráng tại Tendo – Yamagata Nhật Bản

Cụ thể của trò chơi cờ tướng Nhật là: những người tham gia trò chơi vào vai các quân cờ sẽ mặc trang phục samurai của 400 năm trước, chia ra làm hai đội chơi và màu sắc trang phục của 2 đội cũng giống nhau. Tuy nhiên, các quân cờ đều có hình nêm nên hai người chơi bên ngoài sẽ dựa vào chiều chỉ của nêm quân cờ để biết được đấy là quân nào là mình đang điều khiển. Mỗi nhân vật sẽ vào vai một quân cờ nhất định, mỗi bên sẽ có 20 quân cờ, các quân cờ trên bàn cờ gồm có : 1 vua, 1 xe, 1 tượng, 2 tướng vàng, 2 tướng bạc, 2 mã, 2 hương xa, 9 tốt.

Bàn cờ người rất rộng lớn, bàn cờ có hình vuông hoặc chữ nhật bên trong được chia thành 81 ô đều nhau, dài 16m, rộng 14m.Tuy nhiên khác với cờ vua ở điểm – cờ Nhật mỗi ô cạnh nhau đều cùng một màu chứ không có màu đen trắng như cờ vua. Mỗi người đảm nhận một quân cờ và vào ngồi đúng vị trí ô được quy định dành cho quân cờ đó trong bàn cờ. Bên ngoài sẽ có hai người chơi gọi là Kishi, mỗi người nắm một đội cờ và thi đấu với nhau bằng cách điều khiển các quan cờ người di chuyển trong bàn cờ sao cho ăn được nhiều quân cờ và bắt được quân vua của đối phương thì sẽ thắng.

lễ-hội-Ningen-Shogi-nhật-bản-2

Các xếp quân cờ : Hàng cuối tính từ ngoài vào lần lược là hương xa, mã, tướng bạc, tướng vàng và đứng giữa là vua. Hàng thứ hai là quân tượng và xe, tượng đứng bên tay trái và xe đứng bên tay phải. Hàng thứ ba là chín quân tốt.

Một mặt của quân cờ sẽ có hai từ tiếng Hán được khắc chìm và viêt bằng mực đen, mặt còn lại sẽ có ký hiệu viết bằng mực đỏ.  Chính các chữ hán trên mặt của quân cờ là một điểm khiến cho việc nhớ mặt quân trở nên khó khăn với nhiều người. Nhưng với những cao thủ chơi rành rỏi thì việc phân biệt quan cờ bằng chữ Hán quá đơn giản.

lễ-hội-Ningen-Shogi-nhật-bản-3

Cách sắp xếp các quân cờ trên bàn cờ Ningen

Cách đi của mỗi quân cờ

Quân Vua: một lần đi 1 ô một lần theo mọi hướng.

Quân Tướng vàng: một lần đi được 1 ô về mọi hướng, tuy nhiên không được đi chéo về phía sau.

Quân Tướng bạc: một lần đi sẽ đi được 1 ô chéo về mọi hướng và đi thắng về phía trước 1 ô

Quân Tượng: đi chéo về 4 phía và không giới hạn số ô cho đến khi gặp quân cản. Gặp quân cản có thể ăn quân cản hoặc dừng lại tùy quyết định của người chơi bên ngoài.

Quân Xe: đi ngang dọc đến khi gặp quân cản và giống như tượng không bị hạn chế số ô. Gặp quân cản có thể ăn quân cản hoặc dừng lại tùy quyết định của người chơi bên ngoài.

Quân Mã: đi theo hình chữ L và không bị cản bởi quân của phe mình, mã chỉ được đi tiến về phía trước và nước đi mã giống như đi chéo 1 ô. 

Quân Hương xa: Có thể tiến về phía trước và không được lùi và cũng không hạn chế số ô.

Tốt: tốt được phép tiến 1 ô về phía trước.

Ningen-Shogi-nhật-bản

Cách xếp vị trí các quân cờ trên bàn cờ người

Cách chơi

Giống như cờ vua hoặc cờ tướng, bên nào chiếu hết ăn được tướng của đối phương là thắng. Trường hợp đối phương dùng 1 quân chiếu vua của đối phương liên tiếp 4 lần bằng 1 nước giống nhau thì đối phương sẽ bị xử thua.

Các quân cờ tuân theo cách đi quân và nếu gặp phải quân của bên mình thì sẽ bị cản còn nều gặp quân đối phương thì có thể bắt quân (ăn quân).

Nếu các quân cờ vào được vùng phong cấp là 3 hàng của đối phương thì sẽ được phong cấp và khi đó quân cờ sẽ lật sang mặt sau để báo rằng quân đó đã phong cấp.

Thả quân: đúng theo ý nghĩa thả quân, khi bắt được quân của đối phương thì có thể bỏ một nước đi để thả quân mà mình đã bắt được vào bàn cờ và quân cờ đó sẽ thuộc về bên thả quân.

lễ-hội-Ningen-Shogi-nhật-bản-6

Nhìn chung cách chơi của cờ tướng Nhật Ningen được xem là khá phức tạp ở chỗ Phong cấp và thả quân. Nên để chơi thuần thục loại cờ Nhật này thì ngoài nắm rõ cách đi của các quân cờ thì bạn cần phải tìm hiểu thật kỹ cách phong cấp, nhất là thả quân. Nói chung cờ shogi là một loại cờ tướng Nhật có cách chơi khó và khá phức tạp nhưng cũng có một số điểm như cách đi của các quân xe, mã, tốt giống với cờ vua tại Việt Nam. Chính điều này cũng làm cho cờ shogi trở nên hấp dẫn vì có rất nhiều kiểu thiên biến vạn hóa khi chơi.